Ograniczniki przepięć SPD – ochrona instalacji elektrycznej

Ograniczniki przepięć SPD, nazywane również ochronnikami przeciwprzepięciowymi, są elementami instalacji elektrycznej służącymi do ograniczania przepięć i ochrony instalacji oraz podłączonych urządzeń przed ich skutkami. Stosuje się je między innymi w rozdzielnicach budynków mieszkalnych, komercyjnych, przemysłowych i innych obiektów.

W zależności od miejsca montażu, rodzaju instalacji i wymaganej ochrony stosowane są ograniczniki przepięć różnych typów, między innymi T1, T2 oraz rozwiązania kombinowane T1+T2.

W Elpie znajdziesz ograniczniki przepięć o różnych konfiguracjach i parametrach. Przy wyborze należy uwzględnić nie tylko oznaczenie T1 lub T2, ale również układ sieci, liczbę torów, napięcie pracy oraz parametry udarowe konkretnego aparatu.

Co to jest ogranicznik przepięć?

Ogranicznik przepięć to aparat przeznaczony do ograniczania przepięć występujących w instalacji elektrycznej.

W normalnych warunkach pracy SPD pozostaje w stanie, który nie zakłóca działania instalacji. W przypadku pojawienia się przepięcia ogranicza jego wartość poprzez odpowiednie odprowadzenie prądu udarowego.

Ochronniki przepięciowe są częścią systemu ochrony. Ich prawidłowe działanie zależy również od sposobu wykonania instalacji, połączeń, uziemienia, koordynacji zabezpieczeń oraz miejsca montażu.

Ograniczniki przepięć T1

Ograniczniki typu T1 są przeznaczone do odprowadzania prądów udarowych o parametrach charakterystycznych dla ochrony przed skutkami prądu piorunowego.

Stosuje się je w odpowiednich instalacjach, w których wymagane jest zapewnienie pierwszego stopnia ochrony przeciwprzepięciowej.

Jednym z kluczowych parametrów SPD T1 jest prąd udarowy Iimp.

Przy wyborze ogranicznika T1 należy sprawdzić między innymi:

• Iimp,

• napięcie trwałej pracy Uc,

• poziom ochrony Up,

• układ sieci,

• liczbę torów,

• wymagane zabezpieczenie poprzedzające,

• sposób wykonania instalacji.

Ograniczniki przepięć T2

Ograniczniki typu T2 są powszechnie stosowane w rozdzielnicach elektrycznych jako element ochrony przed przepięciami.

Jednym z charakterystycznych parametrów tej klasy aparatów jest znamionowy prąd wyładowczy In oraz maksymalny prąd wyładowczy Imax.

Przy wyborze SPD T2 warto sprawdzić:

• In,

• Imax,

• Uc,

• Up,

• konfigurację aparatu,

• układ sieci,

• wymagania dotyczące zabezpieczenia.

Nie należy porównywać ograniczników T2 wyłącznie według wartości Imax. Pozostałe parametry również mają istotne znaczenie.

Ograniczniki przepięć T1+T2

Ograniczniki kombinowane T1+T2 łączą właściwości aparatów odpowiadających obu stopniom ochrony w jednym urządzeniu.

Są często stosowane w rozdzielnicach głównych, jeżeli wymagania instalacji przewidują zastosowanie takiego rozwiązania.

Przy wyborze SPD T1+T2 należy szczególnie zwrócić uwagę na:

• prąd udarowy Iimp,

• znamionowy prąd wyładowczy In,

• maksymalny prąd wyładowczy Imax, jeśli jest podawany,

• poziom ochrony Up,

• napięcie Uc,

• konfigurację biegunów,

• układ sieci.

Samo oznaczenie T1+T2 nie oznacza, że wszystkie takie ograniczniki mają identyczne parametry.

T1, T2 czy T1+T2 – jaki ogranicznik przepięć wybrać?

Wybór zależy od konstrukcji budynku, sposobu zasilania, instalacji odgromowej, układu sieci i przyjętej koncepcji ochrony przeciwprzepięciowej.

W uproszczeniu:

• T1 – stosowany tam, gdzie wymagane jest odprowadzanie odpowiednich prądów udarowych,

• T2 – stosowany jako kolejny lub podstawowy stopień ochrony w odpowiednich instalacjach,

• T1+T2 – aparat kombinowany realizujący funkcje obu typów.

Nie należy jednak dobierać SPD wyłącznie według tego uproszczonego podziału. Prawidłowy wybór powinien wynikać z projektu i parametrów instalacji.

Co oznacza SPD?

SPD pochodzi od angielskiego określenia Surge Protective Device i oznacza urządzenie do ochrony przed przepięciami.

W ofertach handlowych można spotkać określenia:

• SPD,

• ogranicznik przepięć,

• ochronnik przepięciowy,

• ogranicznik przeciwprzepięciowy.

W praktyce podczas wyboru najważniejsze są parametry techniczne konkretnego urządzenia.

Najważniejsze parametry ograniczników przepięć

Przy porównywaniu SPD można spotkać kilka podstawowych parametrów.

Iimp – prąd udarowy

Iimp jest szczególnie istotnym parametrem dla ograniczników typu T1. Określa zdolność aparatu do przewodzenia określonego prądu udarowego.

In – znamionowy prąd wyładowczy

In jest parametrem stosowanym przy ocenie ograniczników przepięć, szczególnie typu T2.

Imax – maksymalny prąd wyładowczy

Imax określa maksymalną wartość określonego impulsu prądowego, którą ogranicznik jest w stanie odprowadzić zgodnie z parametrami producenta.

Uc – maksymalne napięcie trwałej pracy

Uc określa maksymalne napięcie, które może być w sposób ciągły przyłożone do ogranicznika w określonych warunkach.

Up – poziom ochrony napięciowej

Up określa poziom napięcia występującego na zaciskach SPD podczas jego działania w określonych warunkach testowych.

Przy wyborze ochronnika wszystkie te parametry należy analizować łącznie.

Ograniczniki przepięć do instalacji jednofazowej

W instalacjach jednofazowych stosuje się SPD o konfiguracji dostosowanej do danego układu sieci.

Przed zakupem należy sprawdzić:

• układ sieci,

• liczbę torów ochronnych,

• napięcie Uc,

• typ SPD,

• parametry udarowe,

• sposób podłączenia,

• wymagania producenta dotyczące zabezpieczenia.

Nie należy dobierać ogranicznika wyłącznie na podstawie informacji „instalacja 230 V”.

Ograniczniki przepięć do instalacji trójfazowej

W instalacjach trójfazowych stosowane są odpowiednie wielotorowe ograniczniki przepięć.

W zależności od układu sieci mogą występować różne konfiguracje aparatów, dlatego określenie „ogranicznik 3-fazowy” nie jest wystarczającą informacją do prawidłowego wyboru.

Należy sprawdzić między innymi:

• TN-S, TN-C, TN-C-S, TT lub inny układ sieci,

• liczbę przewodów,

• konfigurację SPD,

• parametry poszczególnych torów,

• wymagania instalacji.

Ogranicznik przepięć 3P+N

W ofertach można spotkać ograniczniki przeznaczone do instalacji trójfazowych z torem neutralnym, często opisywane jako 3P+N, 4P lub w inny sposób zależny od konstrukcji producenta.

Nie należy zakładać, że każde urządzenie opisane jako „4-polowe” ma identyczną budowę.

Szczególnie ważny może być sposób realizacji ochrony pomiędzy przewodami fazowymi, neutralnym i ochronnym.

Ograniczniki przepięć do domu

Ochrona przeciwprzepięciowa w domu powinna być zaprojektowana z uwzględnieniem sposobu zasilania budynku, instalacji odgromowej, układu sieci oraz rodzaju chronionych urządzeń.

Przy wyborze SPD do rozdzielnicy domowej warto określić:

• czy budynek posiada instalację odgromową,

• sposób doprowadzenia zasilania,

• układ sieci,

• lokalizację rozdzielnicy,

• wymagany typ ogranicznika,

• potrzebę zastosowania kolejnych stopni ochrony.

Nie istnieje jeden uniwersalny ochronnik przepięciowy odpowiedni do każdego domu.

Ograniczniki przepięć a instalacja odgromowa

Instalacja odgromowa i ograniczniki przepięć realizują różne, ale powiązane funkcje.

Zewnętrzna instalacja odgromowa jest przeznaczona do przejęcia i odprowadzenia prądu piorunowego odpowiednią drogą.

SPD stosuje się natomiast w instalacjach elektrycznych w celu ograniczenia przepięć.

Dlatego obecność instalacji odgromowej nie oznacza, że ograniczniki przepięć są zbędne. Wręcz przeciwnie – sposób wykonania ochrony odgromowej może mieć wpływ na dobór odpowiednich SPD.

Ograniczniki przepięć do fotowoltaiki

Instalacje fotowoltaiczne wymagają odpowiednio zaprojektowanej ochrony przeciwprzepięciowej zarówno po stronie AC, jak i – jeżeli jest to wymagane – po stronie DC.

Do obwodów prądu stałego należy stosować ograniczniki przeznaczone do instalacji PV i odpowiednich napięć DC.

Nie należy stosować standardowego ogranicznika AC po stronie DC tylko dlatego, że jego wartość napięcia wydaje się odpowiednia.

Ogranicznik przepięć a piorunochron

Ogranicznik przepięć nie jest zamiennikiem instalacji odgromowej.

Piorunochron jest częścią zewnętrznego systemu ochrony odgromowej budynku, natomiast SPD jest aparatem instalowanym w odpowiednich obwodach elektrycznych.

Oba rozwiązania mogą współpracować jako elementy kompleksowej ochrony obiektu.

Gdzie montuje się ogranicznik przepięć?

Miejsce montażu zależy od typu SPD i projektu instalacji.

Ograniczniki mogą być instalowane między innymi w:

• rozdzielnicach głównych,

• rozdzielnicach piętrowych,

• podrozdzielnicach,

• rozdzielnicach instalacji technicznych,

• odpowiednich rozdzielnicach PV.

Przy ochronie wielostopniowej mogą być stosowane kolejne aparaty w różnych punktach instalacji.

Jak podłączyć ogranicznik przepięć?

Sposób podłączenia zależy od konstrukcji SPD, układu sieci oraz schematu producenta.

Bardzo ważne są długości i sposób prowadzenia przewodów przyłączeniowych, ponieważ mają wpływ na skuteczny poziom ochrony podczas przepływu prądu udarowego.

Należy stosować przekroje przewodów oraz sposób połączenia zgodny z dokumentacją urządzenia i projektem instalacji.

Czy ogranicznik przepięć wymaga dodatkowego zabezpieczenia?

Zależy to od parametrów konkretnego SPD oraz zabezpieczenia znajdującego się przed nim.

Producent określa między innymi maksymalne dopuszczalne zabezpieczenie poprzedzające oraz warunki, w których potrzebne jest dodatkowe zabezpieczenie.

Nie należy automatycznie stosować takiego samego zabezpieczenia przed każdym ogranicznikiem.

Wymienne wkładki w ogranicznikach przepięć

Wiele modułowych ograniczników posiada wymienne moduły ochronne.

Pozwala to w określonych konstrukcjach wymienić zużyty element bez konieczności wymiany całej podstawy aparatu.

Przed zakupem warto sprawdzić:

• czy moduł jest wymienny,

• dostępność wkładów zamiennych,

• numer katalogowy wkładu,

• sposób sygnalizacji stanu.

Sygnalizacja stanu ogranicznika przepięć

Wiele SPD posiada optyczny wskaźnik stanu informujący o kondycji modułu ochronnego.

Sposób interpretacji wskaźnika zależy od producenta, dlatego należy kierować się oznaczeniami znajdującymi się na aparacie i w jego instrukcji.

Wybrane modele mogą być również wyposażone w styk do zdalnej sygnalizacji stanu.

Kiedy wymienić ogranicznik przepięć?

Ogranicznik należy sprawdzać zgodnie z zaleceniami producenta i zasadami kontroli instalacji.

Jeżeli wskaźnik stanu sygnalizuje konieczność wymiany modułu lub urządzenie zostało uszkodzone, należy zastosować odpowiedni element zamienny.

Po silnych zdarzeniach atmosferycznych warto również zwrócić uwagę na stan urządzeń ochronnych w rozdzielnicy.

Jak dobrać ogranicznik przepięć?

Dobór SPD powinien uwzględniać między innymi:

• typ T1, T2, T1+T2 lub inny,

• układ sieci,

• napięcie instalacji,

• obecność instalacji odgromowej,

• sposób zasilania budynku,

• Iimp,

• In,

• Imax,

• Uc,

• Up,

• konfigurację torów,

• wymagane zabezpieczenie poprzedzające,

• koordynację z innymi stopniami ochrony.

W bardziej rozbudowanych instalacjach dobór powinien być przeprowadzony dla całego systemu ochrony przeciwprzepięciowej.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie SPD?

Przed zakupem warto sprawdzić:

• typ ogranicznika,

• liczbę torów,

• układ sieci, do którego jest przeznaczony,

• Uc,

• Up,

• Iimp,

• In i Imax,

• możliwość wymiany wkładów,

• sygnalizację stanu,

• wymagane zabezpieczenie,

• producenta i serię.

Nie warto porównywać ograniczników wyłącznie według ceny lub jednej wartości prądu udarowego.

Ograniczniki przepięć w Elpie

W Elpie znajdziesz ograniczniki przepięć SPD przeznaczone do ochrony instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych, komercyjnych, przemysłowych oraz instalacjach technicznych.

Oferta obejmuje aparaty T1, T2 i T1+T2 w różnych konfiguracjach i o różnych parametrach.

Wybierz ogranicznik przepięć z listy produktów i sprawdź jego typ, układ połączeń, parametry udarowe, napięcie Uc oraz poziom ochrony Up przed zakupem.

FAQ – Ograniczniki przepięć

Co to jest ogranicznik przepięć SPD?

SPD to urządzenie przeznaczone do ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej i odprowadzania związanych z nimi prądów udarowych.

Czym różni się ogranicznik T1 od T2?

T1 jest przeznaczony do odprowadzania odpowiednich prądów udarowych związanych między innymi z ochroną przed skutkami prądu piorunowego. T2 stosuje się do ograniczania przepięć w odpowiednich instalacjach jako kolejny lub wymagany stopień ochrony.

Co oznacza T1+T2?

Jest to ogranicznik kombinowany realizujący właściwości wymagane dla SPD typu T1 i T2.

Jaki ogranicznik przepięć do domu?

Zależy to między innymi od układu sieci, sposobu zasilania budynku, obecności instalacji odgromowej i projektu ochrony. Nie istnieje jeden uniwersalny SPD odpowiedni do każdego domu.

Co oznacza Iimp?

Iimp oznacza prąd udarowy i jest jednym z kluczowych parametrów ograniczników typu T1.

Co oznacza Imax?

Imax oznacza maksymalny prąd wyładowczy określony dla danego SPD w warunkach przewidzianych przez producenta.

Co oznacza Up?

Up to poziom ochrony napięciowej ogranicznika. Jest jednym z parametrów istotnych przy ocenie poziomu ochrony zapewnianego przez SPD.

Co oznacza Uc?

Uc oznacza maksymalne napięcie trwałej pracy ogranicznika w określonych warunkach.

Czy ogranicznik przepięć chroni przed bezpośrednim uderzeniem pioruna?

SPD jest elementem systemu ochrony przed przepięciami i skutkami prądów udarowych, ale nie zastępuje zewnętrznej instalacji odgromowej tam, gdzie jest ona wymagana.

Czy ogranicznik przepięć trzeba wymieniać?

Jeżeli urządzenie lub jego wymienny moduł sygnalizuje zużycie albo uszkodzenie, należy go wymienić zgodnie z instrukcją producenta. Stan SPD warto kontrolować podczas przeglądów instalacji.