Przewody jednożyłowe – rodzaje, oznaczenia i zastosowania

Przewody jednożyłowe są wykorzystywane do wykonywania instalacji elektrycznych, połączeń wewnątrz rozdzielnic, szaf sterowniczych, urządzeń i układów automatyki. W zależności od konstrukcji mają żyłę jednodrutową, wielodrutową sztywną lub giętką. Różnią się również napięciem znamionowym, rodzajem izolacji i dopuszczalną temperaturą pracy.

Kategoria obejmuje przewody różnych producentów, w tym NKT i ELPAR. Znajdują się w niej zarówno standardowe przewody instalacyjne DY, LY i LgY, jak i specjalistyczne wykonania ciepłoodporne, bezhalogenowe oraz silikonowe.

Dobór należy rozpocząć od ustalenia sposobu montażu i wymaganej konstrukcji żyły. Dopiero później należy porównać przekrój, napięcie, właściwości izolacji oraz kolor przewodu.

Co oznacza przewód jednożyłowy?

Przewód jednożyłowy zawiera jedną izolowaną żyłę przewodzącą.

Nie oznacza to, że żyła musi być wykonana z jednego drutu. Może składać się z pojedynczego drutu miedzianego albo z wielu drutów tworzących jedną żyłę wielodrutową.

Dlatego zarówno sztywny DY, jak i giętki LgY są przewodami jednożyłowymi.

Przewody opisane w tej kategorii mają własną izolację żyły, ale nie należy utożsamiać ich z wielożyłowymi kablami energetycznymi wyposażonymi we wspólną powłokę zewnętrzną.

DY, LY i LgY – czym się różnią?

Najważniejszą różnicą jest budowa żyły miedzianej, a nie liczba żył.

DY ma żyłę jednodrutową klasy 1. LY wykorzystuje żyłę wielodrutową sztywną klasy 2, natomiast LgY posiada giętką żyłę wielodrutową klasy 5.

Przewody te występują w wykonaniach z izolacją PVC, czyli polwinitową. W zależności od odmiany mogą mieć napięcie znamionowe 300/500 V albo 450/750 V.

Wybór pomiędzy nimi ma znaczenie przede wszystkim przy prowadzeniu przewodów i wykonywaniu połączeń w zaciskach.

DY – przewód z miedzianą żyłą jednodrutową

DY jest przewodem jednożyłowym, w którym żyła przewodząca została wykonana z jednego drutu miedzianego.

Odpowiada mu konstrukcja oznaczana w systemie zharmonizowanym między innymi jako H05V-U lub H07V-U, zależnie od napięcia znamionowego konkretnego produktu.

Przewód DY jest przeznaczony do instalacji stałych. Może być stosowany w rurach i innych dopuszczonych osłonach instalacyjnych oraz w odpowiednio zabezpieczonych połączeniach wewnątrz urządzeń.

Jednodrutowa żyła stosunkowo dobrze zachowuje nadany kształt. DY nie jest jednak przewodem przeznaczonym do wielokrotnego zginania podczas pracy urządzenia.

LY – przewód z miedzianą żyłą wielodrutową sztywną

LY ma żyłę klasy 2, złożoną z kilku drutów miedzianych. W systemie oznaczeń zharmonizowanych odpowiadają mu właściwe wykonania H05V-R lub H07V-R.

Przewód jest przeznaczony do instalacji stałych, między innymi prowadzonych w rurach i zamkniętych układach instalacyjnych oraz do odpowiednio zabezpieczonych połączeń wewnątrz urządzeń.

Żyła wielodrutowa klasy 2 nie jest tożsama z giętką linką klasy 5. Przy wyborze końcówek i zacisków należy uwzględnić rzeczywistą konstrukcję przewodnika.

LgY – giętka linka instalacyjna

LgY jest przewodem jednożyłowym z giętką żyłą miedzianą klasy 5 i izolacją PVC.

Odpowiadają mu wykonania H05V-K lub H07V-K, zależnie od napięcia znamionowego.

Giętka konstrukcja ułatwia formowanie połączeń w rozdzielnicach, szafach sterowniczych i urządzeniach, w których przestrzeń na prowadzenie przewodów jest ograniczona.

Giętkość przewodu LgY nie oznacza jednak automatycznie dopuszczenia do pracy w ciągłym ruchu. Standardowe H07V-K jest przewodem do instalacji stałych. Do połączeń ruchomych należy wybierać konstrukcje, których producent wyraźnie przewiduje takie zastosowanie.

Co oznaczają H05V-U, H07V-R i H07V-K?

Są to oznaczenia konstrukcji przewodów w systemie zharmonizowanym.

• H – przewód wykonany według systemu norm zharmonizowanych.

• 05 – napięcie znamionowe 300/500 V.

• 07 – napięcie znamionowe 450/750 V.

• V – izolacja PVC.

• U – żyła jednodrutowa klasy 1.

• R – żyła wielodrutowa sztywna klasy 2.

• K – żyła giętka klasy 5.

Przykładowo H07V-K jest przewodem z giętką żyłą miedzianą i izolacją PVC, o napięciu znamionowym 450/750 V.

Ostatnia litera pozwala więc odróżnić budowę żyły bez konieczności zdejmowania izolacji.

Co oznacza napięcie 300/500 V i 450/750 V?

300/500 V oraz 450/750 V to klasy napięciowe zapisane jako U₀/U.

U₀ oznacza napięcie znamionowe między żyłą a ziemią, natomiast U – między żyłami.

Nie są to wartości określające dopuszczalny prąd obciążenia. Dwa przewody o napięciu 450/750 V mogą mieć zupełnie inną obciążalność, jeżeli różnią się przekrojem, konstrukcją lub sposobem ułożenia.

Przy zamawianiu trzeba sprawdzić pełny symbol. Samo określenie DY albo LgY nie wystarcza do jednoznacznego ustalenia napięcia konkretnego wykonania.

Jakie przekroje mają przewody jednożyłowe?

Przewody jednożyłowe występują w wielu przekrojach, od niewielkich konstrukcji do obwodów sygnalizacyjnych po przewody przeznaczone do połączeń o znacznych obciążeniach.

Przykładowo NKT podaje dla H07V-U zakres od 1,5 do 10 mm², a dla H07V-K od 1,5 do 25 mm². ELPAR dokumentuje dla swoich rodzin H07V-R i H07V-K także znacznie większe przekroje.

Zakres dostępnych przekrojów zależy więc od producenta i konkretnego typu przewodu. Nie należy przypisywać identycznego programu wymiarowego wszystkim rodzinom DY, LY i LgY.

Co oznacza 1 × 2,5 mm²?

1 × 2,5 mm² oznacza jedną żyłę przewodzącą o nominalnym przekroju 2,5 mm².

Wartość w mm² określa pole przekroju przewodnika, a nie jego średnicę zewnętrzną.

Przewód DY 1 × 2,5 mm² i LgY 1 × 2,5 mm² mają taki sam przekrój znamionowy, lecz inną konstrukcję żyły.

Różnica ta ma znaczenie przy montażu i doborze odpowiedniego zacisku. Nie należy wybierać przewodu wyłącznie na podstawie przekroju.

Jak dobrać przekrój przewodu do obciążenia?

Dobór przekroju musi uwzględniać prąd obciążenia, wymagania zabezpieczenia, długość obwodu, spadek napięcia oraz warunki odprowadzania ciepła.

Znaczenie ma również to, czy przewód zostanie ułożony samodzielnie, z innymi przewodami w rurze, w listwie, w obudowie czy w przegrodzie z izolacją cieplną.

Ten sam przewód może mieć różną dopuszczalną obciążalność prądową w zależności od sposobu instalowania. Nie można więc przypisać jednej uniwersalnej wartości prądu wszystkim przewodom 1,5 mm², 2,5 mm² czy 6 mm².

DYc, LYc i LgYc – przewody ciepłoodporne

Dopisek „c” oznacza wykonanie ciepłoodporne, z izolacją PVC o podwyższonej odporności termicznej.

Podobnie jak w standardowych odmianach, konstrukcje różnią się budową żyły:

DYc – jednodrutowa,

LYc – wielodrutowa sztywna,

LgYc – wielodrutowa giętka.

W rodzinach zharmonizowanych odmianom ciepłoodpornym odpowiadają między innymi oznaczenia H05V2-U, H05V2-R, H05V2-K oraz odpowiednie wykonania H07V2.

Litera V2 oznacza izolację PVC przeznaczoną do pracy w podwyższonej temperaturze.

Nie należy jednak automatycznie uznawać wszystkich przewodów z dopiskiem „c” za identyczne. Parametry temperaturowe trzeba sprawdzić dla danego producenta i napięcia znamionowego.

Jaka jest różnica między PVC a PVC ciepłoodpornym?

Standardowe przewody instalacyjne z izolacją PVC, takie jak H07V-U, H07V-R i H07V-K, mają zwykle maksymalną temperaturę żyły podczas normalnej pracy +70°C – taką wartość podają między innymi NKT i ELPAR dla wskazanych rodzin.

Dla ciepłoodpornych H07V2-U i H07V2-K ELPAR deklaruje temperaturę pracy do +90°C.

To istotna różnica przy wykonywaniu połączeń wewnątrz urządzeń, w których występuje podwyższona temperatura otoczenia.

Wyższa odporność izolacji nie oznacza jednak, że można pominąć ograniczenia temperaturowe zacisków, aparatury i innych elementów instalacji.

Przewody bezhalogenowe H07Z1 – kiedy są stosowane?

H07Z1 to rodzina przewodów jednożyłowych z izolacją bezhalogenową, przeznaczona do instalacji o określonych wymaganiach dotyczących emisji dymu i gazów korozyjnych podczas pożaru.

Producent ELPAR oferuje trzy konstrukcje:

H07Z1-U – żyła jednodrutowa klasy 1,

H07Z1-R – żyła wielodrutowa sztywna klasy 2,

H07Z1-K – żyła wielodrutowa giętka klasy 5.

Dla tej rodziny producent podaje napięcie znamionowe 450/750 V oraz zakres temperatur pracy od -30°C do +70°C.

Przewody są przeznaczone między innymi do odpowiednio wykonanych instalacji w rurach oraz zabezpieczonych połączeń wewnątrz urządzeń i opraw oświetleniowych.

Czym różnią się H07Z i H07Z1?

H07Z wykorzystuje usieciowaną izolację bezhalogenową, natomiast H07Z1 – specjalną izolację bezhalogenową innej konstrukcji.

W dokumentacji ELPAR oba typy występują w wykonaniach U, R i K, czyli z żyłami klas 1, 2 i 5.

Dla H07Z producent podaje temperaturę pracy od -30°C do +90°C, a dla H07Z1 od -30°C do +70°C.

Nie należy zatem uznawać obu rodzin za zamienne jedynie ze względu na ich bezhalogenowość.

Trzeba uwzględnić wymagania temperaturowe, sposób ułożenia i dokumentację konkretnego produktu.

Czy przewód bezhalogenowy jest odporny na ogień?

Bezhalogenowość nie oznacza automatycznie odporności ogniowej ani zachowania ciągłości zasilania podczas pożaru.

Informuje o właściwościach zastosowanych materiałów, przede wszystkim o braku halogenów w określonej konstrukcji przewodu.

Jeżeli projekt wymaga odpowiedniej klasy reakcji na ogień lub zachowania funkcji instalacji podczas pożaru, należy sprawdzić odrębne dokumenty i oznaczenia konkretnego wyrobu.

Nie należy przypisywać wszystkim przewodom H07Z i H07Z1 identycznych klas pożarowych bez weryfikacji ich deklaracji.

LGs – przewody jednożyłowe w izolacji silikonowej

LGs to rodzina przewodów z izolacją z gumy silikonowej, przeznaczonych między innymi do instalacji pracujących w podwyższonej temperaturze.

ELPAR oferuje wykonania LGs 300/500 V, 450/750 V oraz 0,6/1 kV.

Dla LGs 450/750 V producent podaje miedzianą cynowaną żyłę wielodrutową klasy 5, izolację silikonową oraz zakres temperatur pracy od -60°C do +180°C.

Przewody te są przeznaczone między innymi do wewnętrznego okablowania opraw oświetleniowych, urządzeń sterowniczych, rozdzielaczy i urządzeń grzejnych.

Ważne jest sprawdzenie pełnego oznaczenia produktu: sama nazwa izolacji silikonowej nie wystarcza do potwierdzenia napięcia znamionowego ani konstrukcji żyły.

LGs czy LgYc – jaka jest różnica?

LGs wykorzystuje izolację silikonową, a LgYc – ciepłoodporną izolację PVC.

W udokumentowanym wykonaniu ELPAR LGs 450/750 V dopuszczalna temperatura pracy sięga +180°C, natomiast w H07V2-K, odpowiadającym LgYc 450/750 V, wynosi +90°C.

Obie rodziny mogą mieć giętką żyłę klasy 5, lecz są przeznaczone do innych wymagań temperaturowych i różnią się materiałem izolacji.

Nie należy zastępować jednej konstrukcji drugą tylko dlatego, że obie są przewodami jednożyłowymi.

Jakie kolory izolacji występują w przewodach jednożyłowych?

Producenci oferują przewody jednożyłowe w różnych kolorach, między innymi niebieskim, brązowym, czarnym, szarym i zielono-żółtym. Dostępność pozostałych kolorów zależy od typu przewodu oraz programu producenta.

Kolor ma znaczenie dla identyfikacji funkcji przewodu w instalacji.

Zielono-żółta izolacja jest przeznaczona do identyfikacji przewodu ochronnego. Kolor niebieski służy do identyfikacji przewodu neutralnego zgodnie z właściwymi zasadami oznaczania.

Nie należy wybierać koloru wyłącznie według dostępności magazynowej bez sprawdzenia funkcji projektowanego połączenia.

Jak podłączyć przewód LgY do zacisku?

Sposób zakończenia żyły giętkiej musi odpowiadać wymaganiom producenta zacisku.

Niektóre zaciski dopuszczają bezpośrednie podłączenie przewodu wielodrutowego klasy 5, inne wymagają zastosowania odpowiedniej końcówki tulejkowej.

Końcówka powinna być dobrana do przekroju i konstrukcji żyły oraz zaprasowana właściwym narzędziem.

Nie należy przyjmować, że każda złączka przeznaczona do przewodu DY automatycznie nadaje się również do LgY.

Czy przewody jednożyłowe można prowadzić bezpośrednio pod tynkiem?

Nie należy automatycznie przypisywać takiego zastosowania wszystkim przewodom jednożyłowym.

Standardowe rodziny DY, LY i LgY są przeznaczone do określonych instalacji stałych, między innymi prowadzonych w rurach, listwach i odpowiednich obudowach.

Sposób prowadzenia należy ustalić na podstawie karty produktu oraz projektu instalacji.

W przeciwieństwie do wielożyłowego YDY przewód jednożyłowy z samą izolacją nie ma wspólnej dodatkowej powłoki zewnętrznej.

Czy przewód jednożyłowy można układać bezpośrednio w ziemi?

Standardowych przewodów DY, LY i LgY nie należy traktować jako kabli przeznaczonych do bezpośredniego układania w gruncie.

Do wykonania linii ziemnej należy wybrać odpowiedni kabel elektroenergetyczny, którego producent dopuszcza do takiego zastosowania.

Sama zgodność przekroju i napięcia znamionowego nie oznacza zgodności przeznaczenia obu produktów.

Jak dobrać właściwy przewód jednożyłowy?

Najpierw należy ustalić, czy potrzebna jest żyła jednodrutowa, wielodrutowa sztywna czy giętka.

Następnie trzeba określić napięcie znamionowe i dobrać przekrój do obciążenia oraz warunków instalowania.

Kolejnym krokiem jest wybór właściwej izolacji:

PVC do standardowych zastosowań przewidzianych dla konkretnej rodziny,

PVC ciepłoodporne do odpowiednich połączeń o podwyższonych wymaganiach temperaturowych,

izolacja bezhalogenowa, jeżeli wymaga tego projekt,

izolacja silikonowa do zastosowań dopuszczonych przez producenta, w tym określonych urządzeń pracujących w wysokiej temperaturze.

Na końcu należy sprawdzić kolor, wymagany sposób zakończenia żyły i zgodność przewodu z zastosowanymi zaciskami.

Przewody jednożyłowe w hurtowni elektrycznej ELPIE

W kategorii przewodów jednożyłowych ELPIE znajdują zastosowanie produkty różnych producentów, przeznaczone zarówno do typowych instalacji elektrycznych, jak i połączeń wewnątrz rozdzielnic, układów sterowania i urządzeń.

Podstawowe rodziny DY, LY i LgY różnią się konstrukcją żyły. Odmiany DYc, LYc i LgYc oferują izolację o podwyższonej odporności cieplnej, H07Z1 i H07Z odpowiadają określonym wymaganiom dotyczącym materiałów bezhalogenowych, a przewody silikonowe LGs są odrębnym rozwiązaniem do zastosowań określonych przez producenta.

Przy wyborze warto porównać pełne oznaczenia, a nie wyłącznie przekrój i cenę. Pozwala to dobrać przewód do rzeczywistych wymagań instalacji.