Ograniczniki przepięć do systemów odgromowych – ochrona instalacji w obiektach z instalacją odgromową i wysokim ryzykiem prądu piorunowego

Opis kategorii

Ograniczniki przepięć do systemów odgromowych to kategoria dla obiektów, w których sama rozdzielnica i zwykła ochrona przepięciowa to za mało. Jeżeli budynek ma zewnętrzną instalację odgromową, jest zasilany z linii napowietrznej albo pracuje w warunkach podwyższonego ryzyka oddziaływania prądu piorunowego, potrzebne są urządzenia zdolne przejąć dużo większą energię niż klasyczne ograniczniki do ochrony końcowej. W praktyce mówimy tu przede wszystkim o rozwiązaniach typu 1 oraz bardzo często typu 1+2, które stanowią pierwszy stopień ochrony i pracują w głównych punktach zasilania obiektu.

To grupa produktów stosowana w ramach wewnętrznej ochrony odgromowej i przepięciowej, która ma współpracować z ochroną zewnętrzną budynku. Ich zadaniem jest ograniczenie skutków przepięć i odprowadzenie energii udaru tak, aby zmniejszyć ryzyko uszkodzenia rozdzielnic, aparatury, automatyki, urządzeń elektrycznych i elektroniki w obiekcie. W dobrze zaprojektowanej instalacji nie są to dodatki „na wszelki wypadek”, tylko logiczny element całego układu ochronnego.

Ta kategoria dotyczy więc nie tyle ochrony pojedynczego gniazdka czy jednego odbiornika, ile ochrony wejścia instalacji i głównych punktów rozdziału energii w obiekcie. To właśnie tutaj ochrona ma przejąć najcięższą robotę, zanim energia udaru pójdzie dalej w stronę kolejnych rozdzielnic i odbiorników. I dokładnie dlatego dobór tej grupy urządzeń nie może być przypadkowy.

Zastosowanie

• rozdzielnice główne budynków z instalacją odgromową
• złącza i główne punkty zasilania obiektów
• instalacje zasilane liniami napowietrznymi
• budynki mieszkalne, użytkowe i przemysłowe z podwyższonym ryzykiem przepięć
• układy, w których wymagana jest ochrona przed częściowym prądem piorunowym
• pierwszy stopień ochrony w wielostopniowym systemie SPD
• ochrona rozdzielnic, automatyki, urządzeń technicznych i infrastruktury elektrycznej

Typowy obszar pracy tej grupy to główne rozdzielnice i strefy wejścia instalacji, gdzie stosuje się urządzenia zdolne do odprowadzania dużej energii udaru; w praktyce często są to rozwiązania T1 albo T1+T2.

Najważniejsze cechy

• przeznaczenie do obiektów z zewnętrzną ochroną odgromową lub wysokim poziomem narażenia
• zdolność do pracy jako pierwszy stopień ochrony przepięciowej
• stosowanie na wejściu instalacji lub w rozdzielnicy głównej
• występowanie w wykonaniach typu 1 oraz kombinowanych typu 1+2
• współpraca z koncepcją stref ochrony odgromowej LPZ
• ochrona instalacji zasilającej przed skutkami przepięć atmosferycznych i łączeniowych
• możliwość budowy ochrony wielostopniowej z dalszymi SPD typu 2 i typu 3
• dobór zależny od układu sieci, miejsca montażu i spodziewanego poziomu energii udaru

W tej grupie kluczowe jest to, że urządzenie ma pracować tam, gdzie spodziewana energia jest najwyższa, a nie dopiero przy samym odbiorniku. Dlatego producenci i materiały techniczne wiążą tę kategorię przede wszystkim z ochroną LPZ 0A/1 lub 0A/2, rozdzielnicą główną i ochroną przed prądem piorunowym.

Parametry techniczne

• typ SPD – najczęściej T1 lub T1+T2
• układ sieci – dobór zależny od sieci, np. TN, TN-S, TT
• liczba biegunów i konfiguracja ochrony
• Uc – najwyższe napięcie pracy ciągłej
• Iimp – udarowy prąd piorunowy, istotny przy SPD typu 1
• In / Imax – parametry związane z odprowadzaniem udarów przepięciowych
• Up – poziom ochrony napięciowej
• technologia wykonania – np. iskiernikowa albo kombinowana, zależnie od rozwiązania

To są parametry, które realnie decydują o doborze ogranicznika do obiektu z ochroną odgromową. Szczególnie ważne są typ urządzenia, układ sieci oraz zdolność odprowadzania udarowego prądu piorunowego, bo właśnie one rozstrzygają, czy dane SPD nadaje się do pracy na wejściu instalacji w budynku z LPS.

Parametry montażowe

• montaż głównie w rozdzielnicy głównej lub przy wejściu zasilania
• dobór zgodny z układem sieci i architekturą rozdziału energii
• uwzględnienie obecności zewnętrznej instalacji odgromowej
• dobór do strefy ochrony odgromowej i poziomu zagrożenia obiektu
• koordynacja z kolejnymi stopniami ochrony w dalszej części instalacji
• współpraca z aparaturą zabezpieczającą i układem połączeń wyrównawczych

W tej kategorii miejsce montażu nie jest przypadkowe. To nie są urządzenia „gdziekolwiek w rozdzielni”, tylko elementy instalowane tam, gdzie mają przejąć pierwszy i najcięższy impuls, zwykle w głównym punkcie zasilania i jako część skoordynowanej ochrony wielostopniowej.

Parametry użytkowe

• ochrona instalacji przed skutkami przepięć pochodzenia atmosferycznego
• ograniczenie energii udaru docierającej do dalszych części instalacji
• lepsza ochrona rozdzielnic, sterowania i urządzeń końcowych
• większa przewidywalność pracy instalacji w obiektach narażonych na wyładowania
• podstawa do budowy kolejnych stopni ochrony przepięciowej
• mniejsze ryzyko uszkodzeń wrażliwej elektroniki i aparatury

W praktyce ten typ ograniczników ma zrobić jedną bardzo ważną rzecz: przejąć dużą energię na wejściu do instalacji, zanim ta energia zacznie niszczyć to, co jest dalej. I właśnie dlatego w obiektach z LPS albo zasilaniem napowietrznym ta grupa urządzeń ma tak duże znaczenie.

Korzyści użytkowe

• większe bezpieczeństwo rozdzielnicy głównej i całej instalacji
• lepsza ochrona kosztownej aparatury oraz elektroniki w obiekcie
• mniejsze ryzyko awarii po wyładowaniu lub silnym udarze w sieci
• łatwiejsze zbudowanie logicznego, wielostopniowego systemu ochrony
• rozsądniejsze podejście do ochrony obiektu z instalacją odgromową
• mniej prowizorki i mniej złudzenia, że zwykły SPD końcowy załatwi temat prądu piorunowego

Dla inwestora i wykonawcy oznacza to jedno: ochrona zaczyna się tam, gdzie powinna, czyli na wejściu instalacji. A to zwykle kosztuje dużo mniej niż późniejsze skutki źle dobranego albo zbyt słabego zabezpieczenia.

Podsumowanie techniczne

Ograniczniki przepięć do systemów odgromowych to urządzenia przeznaczone do pracy w instalacjach, w których występuje ryzyko oddziaływania prądu piorunowego lub obiekt posiada zewnętrzną instalację odgromową.
Najczęściej są to rozwiązania typu 1 lub typu 1+2, montowane w rozdzielnicy głównej albo przy wejściu zasilania.
Ich zadaniem jest odprowadzenie dużej energii udaru i ograniczenie przepięcia zanim dotrze ono do dalszych części instalacji.
Dobór zależy od układu sieci, parametrów Iimp / Up / Uc, miejsca montażu i poziomu zagrożenia obiektu.
To kategoria istotna dla budynków mieszkalnych, użytkowych, technicznych i przemysłowych z wymagającą ochroną przepięciową.
Tam, gdzie instalacja ma współpracować z ochroną odgromową naprawdę, a nie tylko „mieć jakiś ogranicznik”, ta grupa produktów jest po prostu podstawą.

Dla kogo

• dla elektryków wykonujących rozdzielnice i instalacje w obiektach z LPS
• dla instalatorów dobierających pierwszy stopień ochrony przepięciowej
• dla firm wykonawczych realizujących obiekty mieszkalne, użytkowe i przemysłowe
• dla serwisantów i automatyków chroniących aparaturę, sterowanie i elektronikę
• dla projektantów budujących wielostopniową ochronę przepięciową
• dla inwestorów, którzy chcą realnie chronić obiekt z instalacją odgromową
• dla klientów elpie.pl, którzy szukają ograniczników przepięć do systemów odgromowych do skutecznej ochrony wejścia instalacji i współpracy z ochroną odgromową budynku