Wkładki bezpiecznikowe i topikowe – dobór właściwego typu zabezpieczenia

Wkładki bezpiecznikowe, powszechnie nazywane wkładkami topikowymi lub po prostu bezpiecznikami topikowymi, służą do ochrony obwodów elektrycznych przed skutkami nadmiernego prądu. Ich działanie opiera się na elemencie topikowym, który po przekroczeniu określonych warunków prądowo-czasowych ulega stopieniu i przerywa przepływ prądu.

W kategorii wkładek bezpiecznikowych w e-sklepie Elpie znajdują się rozwiązania przeznaczone zarówno do instalacji elektrycznych, jak i zastosowań przemysłowych oraz urządzeń. Oferta obejmuje między innymi wkładki D01 i D02 systemu D0, wkładki DII i DIII systemu D, przemysłowe wkładki nożowe NH, wkładki cylindryczne CH oraz niewielkie wkładki szklane 5×20 mm.

Poszczególne rodzaje różnią się nie tylko prądem znamionowym. Przy doborze trzeba zwrócić uwagę również na system bezpiecznikowy, wielkość wkładki, napięcie znamionowe, charakterystykę działania oraz rodzaj podstawy, gniazda lub oprawy, w której wkładka będzie pracowała.

Wkładka topikowa a bezpiecznik topikowy – czy jest między nimi różnica?

W języku potocznym określenia „wkładka topikowa” i „bezpiecznik topikowy” są często używane zamiennie. Technicznie wkładka jest wymiennym elementem systemu bezpiecznikowego, który po zadziałaniu przerywa obwód.

Po przepaleniu elementu topikowego wkładki nie można ponownie załączyć. Po usunięciu przyczyny zadziałania należy zastosować nową wkładkę o parametrach odpowiadających danemu obwodowi i systemowi bezpiecznikowemu.

To jedna z podstawowych różnic w stosunku do wyłącznika nadprądowego, który po zadziałaniu może zostać ponownie załączony, jeśli przyczyna wyłączenia została usunięta.

D01 i D02 – co oznaczają te symbole?

D01 i D02 należą do systemu bezpiecznikowego D0, często określanego również nazwą Neozed. Są to małogabarytowe wkładki topikowe stosowane w odpowiednich gniazdach i podstawach bezpiecznikowych.

W dokumentacji ETI dla wkładek D0 potwierdzono:

• D01 – współpracujące z gniazdami E14,

• D02 – współpracujące z gniazdami E18.

W ofercie Elpie występują wkładki D01 i D02 o charakterystyce gG i różnych prądach znamionowych.

Rozmiar D01 lub D02 nie jest wyłącznie informacją o wielkości bezpiecznika. Określa konkretny system mechaniczny, dlatego wkładki trzeba dobierać do właściwego gniazda i podstawy.

D01 czy D02 – jaka jest różnica?

Najważniejsza różnica dotyczy wielkości wkładki oraz współpracującego z nią gniazda.

D01 wykorzystuje gniazdo E14, natomiast D02 – E18. System D02 pozwala również na stosowanie wkładek przeznaczonych dla wyższych prądów znamionowych niż D01, ale nie oznacza to, że jeden typ można dowolnie zastępować drugim.

Wymieniając wkładkę, należy sprawdzić jej oznaczenie, prąd znamionowy, napięcie oraz charakterystykę. Samo podobieństwo wyglądu nie jest wystarczającym kryterium doboru.

DII i DIII – czym różnią się od D01 i D02?

DII i DIII należą do systemu D, znanego również jako Diazed. Nie są tym samym co D01 i D02.

Podobieństwo oznaczeń bywa źródłem pomyłek:

D01 i D02 należą do systemu D0, natomiast DII i DIII do systemu D.

W ofercie Elpie występują między innymi wkładki DII ETI-POLAM i Hager oraz wkładki DIII ETI-POLAM.

Dla DII spotykane są wykonania współpracujące z gniazdem E27. W dokumentacji ETI dla DIII potwierdzono wykonanie E33.

Dlatego przed zakupem określenie „bezpiecznik wkręcany” jest zdecydowanie zbyt mało precyzyjne. Trzeba ustalić, czy potrzebna jest wkładka D01, D02, DII czy DIII.

DII czy D02 – dlaczego nie można kierować się tylko amperażem?

Dwie wkładki mogą mieć taki sam prąd znamionowy, ale należeć do zupełnie różnych systemów bezpiecznikowych.

Przykładowo informacja „20 A” nie mówi jeszcze, czy potrzebna jest wkładka DII czy D02. Różnią się one konstrukcją oraz sposobem współpracy z gniazdem bezpiecznikowym.

Przy wymianie wkładki należy więc w pierwszej kolejności odczytać oznaczenie systemu i wielkości, a dopiero później porównywać prąd, napięcie i charakterystykę.

Co oznacza gG na wkładce topikowej?

gG jest kategorią użytkowania wkładek topikowych ogólnego przeznaczenia. Wkładki gG są pełnozakresowe – ich zadaniem jest ochrona przed skutkami zarówno przeciążeń, jak i zwarć w zakresie przewidzianym dla danego zabezpieczenia.

Taką charakterystykę spotykamy w dostępnych w Elpie wkładkach D01, D02, DII, DIII oraz wielu wkładkach przemysłowych NH.

W dokumentacji ETI charakterystyka gG jest stosowana między innymi do ochrony instalacji elektroenergetycznych i przewodów.

Nie należy jednak dobierać wkładki wyłącznie na podstawie oznaczenia gG. Równie istotne są prąd znamionowy, napięcie, wielkość oraz parametry chronionego obwodu.

gG i gF – jaka jest różnica?

W aktualnej ofercie Elpie występują zarówno wkładki oznaczone gG, jak i gF.

ETI określa oferowane wkładki gF jako wykonania szybkie, natomiast wiele wkładek gG w systemach D i NH opisuje jako wykonania zwłoczne. Charakterystyka czasowo-prądowa decyduje o tym, jak wkładka reaguje na określony prąd w czasie.

Nie można więc przyjąć zasady, że wkładka o takim samym amperażu, ale innej charakterystyce będzie równoważnym zamiennikiem.

Przykładowo DII 20 A gF oraz DII 20 A gG mają tę samą wartość prądu znamionowego, ale różnią się charakterystyką działania. Przy wymianie należy zachować charakterystykę przewidzianą dla danego obwodu, chyba że projekt instalacji stanowi inaczej.

Co oznacza F przy wkładce szklanej 5×20 mm?

W kategorii Elpie znajduje się również szklana wkładka bezpiecznikowa 5×20 mm oznaczona literą F i opisana przez producenta jako wykonanie szybkie.

Warto odróżnić takie oznaczenie od symboli stosowanych dla dużych wkładek instalacyjnych i przemysłowych. W przypadku miniaturowej wkładki 5×20 mm oznaczenie F odnosi się do szybkiego działania konkretnego bezpiecznika.

Rozmiar 5×20 mm określa natomiast jego wymiary – około 5 mm średnicy i 20 mm długości.

Wkładki NH – czym różnią się od bezpieczników D?

NH to przemysłowe wkładki topikowe o konstrukcji nożowej. Zamiast gwintowanego połączenia typowego dla systemów D i D0 posiadają styki nożowe przeznaczone do montażu w odpowiednich podstawach lub rozłącznikach bezpiecznikowych.

W ofercie Elpie znajdują się różne wielkości NH, między innymi NH000, NH00, NH1, NH2 oraz NH3.

Wielkość NH określa przede wszystkim konstrukcję mechaniczną i dopasowanie do odpowiedniej podstawy lub rozłącznika. Nie można więc dobierać wkładki NH wyłącznie na podstawie prądu znamionowego.

Wkładki tego typu są szeroko stosowane w instalacjach przemysłowych, rozdzielnicach i układach dystrybucji energii, gdzie wymagane są zabezpieczenia o odpowiednich parametrach prądowych i zwarciowych.

NH000, NH00, NH1, NH2 czy NH3 – którą wielkość wybrać?

Oznaczenia NH000, NH00, NH1, NH2 i NH3 informują o wielkości wkładki w systemie NH.

Nie oznaczają one bezpośrednio jednej konkretnej wartości prądu. W ramach danego rozmiaru występują różne prądy znamionowe i charakterystyki.

Dlatego przy wymianie wkładki NH trzeba sprawdzić co najmniej:

• wielkość NH,

• prąd znamionowy,

• napięcie znamionowe,

• charakterystykę,

• rodzaj podstawy lub rozłącznika,

• dodatkowe wykonanie wkładki, jeśli ma znaczenie w konkretnej instalacji.

Wkładka NH1 o określonym prądzie nie powinna być zastępowana wkładką innego rozmiaru tylko dlatego, że wartość amperażu jest taka sama.

Co oznacza KOMBI w niektórych wkładkach NH?

W części dostępnych wkładek NH ETI stosuje wykonanie KOMBI.

Producent określa w ten sposób rozwiązanie z podwójnym wskaźnikiem zadziałania. Stan przepalenia wkładki może być widoczny zarówno od strony czołowej, jak i od góry.

Ma to praktyczne znaczenie w rozdzielnicach, podstawach i rozłącznikach bezpiecznikowych, w których kierunek obserwacji wkładki może być różny.

KOMBI jest więc oznaczeniem określonego wykonania wkładki, a nie osobną charakterystyką prądową.

Wkładki cylindryczne CH – gdzie stosuje się taki format?

W kategorii występują również wkładki topikowe cylindryczne CH. Przykładem jest wykonanie CH14×51.

W tym oznaczeniu liczby określają gabaryt wkładki – jej średnicę i długość. Wkładka 14×51 musi współpracować z podstawą lub rozłącznikiem przeznaczonym właśnie do tego rozmiaru.

Tak jak w przypadku pozostałych bezpieczników, sam wymiar nie wystarcza do doboru. Należy również sprawdzić prąd znamionowy, napięcie i charakterystykę.

Wkładka topikowa czy wyłącznik nadprądowy – czym się różnią?

Oba rozwiązania mogą służyć do ochrony instalacji przed skutkami prądów przetężeniowych, ale działają w inny sposób.

We wkładce topikowej przerwanie obwodu następuje wskutek stopienia elementu topikowego. Po zadziałaniu wkładkę trzeba wymienić.

Wyłącznik nadprądowy wykorzystuje mechanizm wyzwalający i po usunięciu przyczyny zadziałania może zostać ponownie załączony.

Nie oznacza to jednak, że wkładka topikowa jest rozwiązaniem przestarzałym. Systemy topikowe są nadal powszechnie stosowane, szczególnie tam, gdzie liczą się odpowiednie właściwości ograniczania prądu, zdolność wyłączania oraz selektywność zabezpieczeń.

Decyzja o zastosowaniu wkładki lub wyłącznika wynika z projektu i wymaganych parametrów instalacji.

Czy można włożyć wkładkę o większym amperażu, żeby przestała się przepalać?

Nie jest to prawidłowy sposób rozwiązania problemu.

Jeżeli wkładka o prawidłowo dobranym prądzie znamionowym regularnie się przepala, należy ustalić przyczynę. Może nią być przeciążenie, zwarcie, nieprawidłowo dobrane zabezpieczenie albo problem w instalacji lub odbiorniku.

Zastąpienie przykładowo wkładki 16 A wkładką o większym prądzie bez sprawdzenia instalacji może spowodować, że zabezpieczenie przestanie zapewniać ochronę przewidzianą dla przewodów i urządzeń.

Prąd znamionowy wkładki powinien wynikać z parametrów zabezpieczanego obwodu, a nie z próby uniknięcia kolejnego zadziałania.

Czy wkładkę można dobrać tylko po kolorze?

Kolor może pomagać w identyfikacji części wkładek i elementów systemu bezpiecznikowego, ale nie powinien być jedyną podstawą zakupu.

Najpewniejszym rozwiązaniem jest odczytanie oznaczeń znajdujących się na wkładce: typu, wielkości, prądu, napięcia oraz charakterystyki.

Szczególnie przy starszych instalacjach określenia takie jak „korek 20 A” czy „bezpiecznik wkręcany” są niewystarczające. Do prawidłowego doboru potrzebna jest informacja, czy chodzi o D01, D02, DII, DIII czy jeszcze inny system.

Jak dobrać właściwą wkładkę topikową?

Dobór najlepiej rozpocząć od ustalenia systemu i rozmiaru wkładki. D01, D02, DII, DIII, NH czy CH nie są zamiennymi nazwami tego samego produktu.

Następnie należy sprawdzić prąd znamionowy i napięcie znamionowe. Kolejnym parametrem jest charakterystyka, na przykład gG lub gF, jeśli taka została przewidziana dla danego obwodu.

W przypadku NH i CH trzeba również sprawdzić wielkość podstawy lub rozłącznika. Przy niewielkich wkładkach urządzeniowych, takich jak 5×20 mm, znaczenie mają również dokładny wymiar oraz szybkość działania.

Jeżeli wymieniana jest istniejąca wkładka, najbezpieczniejszym punktem wyjścia jest jej pełne oznaczenie, a nie tylko wartość podana w amperach.

Wkładki topikowe ETI-POLAM i Hager w hurtowni i e-sklepie Elpie

W kategorii wkładek bezpiecznikowych w Elpie dostępne są produkty między innymi ETI-POLAM i Hager. Oferta obejmuje rozwiązania od małych wkładek szklanych 5×20 mm, poprzez systemy D01, D02, DII i DIII, aż po cylindryczne wkładki CH oraz przemysłowe wkładki nożowe NH w różnych wielkościach.

Tak zróżnicowany zakres pozwala dobrać wkładkę zarówno do istniejącej oprawy czy podstawy bezpiecznikowej, jak i do nowych rozwiązań projektowych. Przy zakupie warto porównywać pełne oznaczenia techniczne: typ, wielkość, prąd znamionowy, napięcie oraz charakterystykę działania.